Gjykata Kushtetuese ka marrë sërish në dorë, ndryshimet e fundit të Kodit Zgjedhor. Pak kohë më parë, u rrëzua përcaktimi i pragut të 10 mijë votave që duhet të plotësonin kandidatët jashtë vijës së kuqe, ndërsa dje Kushtetuesja ka zhvilluar një seancë për pragun kombëtar të 1 për qind.
Shtatë anëtarët e gjykatës morën në shqyrtim padinë e ish-kandidatit të pavarur Elton Debreshi, i cili kërkon shfuqizimin e nenit që parashikon se subjektet zgjedhore duhet të marrin 1% të votave në rang kombëtar në mënyrë që vota e tyre në qarkun ku kandidon, të llogaritet në shpërndarjen e mandateve. Gentian Seriani, avokat i Elton Debreshit, u shpreh se vlera e votës nuk është e njëjtë për kandidatët e propozuar nga zgjedhësit e kandidatët e partive.
“Kandidati i propozuar nga zgjedhësit kandidon vetëm në një zonë zgjedhore. Vlera e votës nuk është njësoj për kandidatët e propozuar nga zgjedhësit dhe kandidatët e partive politike. Për këtë arsye mund të ndryshojë vullnetin e zgjedhësit në kutinë e votimit”, tha ai. Nga ana tjetër, pala e paditur në gjykatë ishte Kuvendi i Shqipërisë. Drejtoresha e shërbimit Juridik, Mimoza Arbi si argument kryesor dha numrin e votave që Debreshi mori në zgjedhje.
Ajo theksoi, se atij nuk i janë krijuar probleme për shkak të numrit të votave. “Kandidati ka marrë vetëm 580 vota të vlefshme. Kërkuesit nuk i ka ardhur pasoja nga përmbajta e nenit por për shkak të numrit të votave të që ka marrë në zgjedhje. Me 580 vota, ai asnjëherë nuk bëhej dot deputet në Kuvendin e Shqipërisë”, tha ajo. Ndërkohë, llogaritjet e Kuvendit nuk u duk se bindën Kryetaren e Gjykatës Kushtetuese, Vitore Tusha. Ajo u shpreh, se duhej një mjet i barabartë, por të gjithë. “1% në rang kombëtar është rreth 24% i votave në qarkun Dibër. Ishte i domosdoshëm një mjet i barabartë për të gjithë”, tha ajo.
Rrëzimi i herësit të 10 mijë votave
Ndërkohë, Gjykata Kushtetuese, pak kohë më parë shpalli si antikushtetues herësin brenda listës së kandidatëve për deputetë, që shërbeu në 25 prill në shpërndarjen e mandateve. Gjykata Kushtetuese rrëzoi herësin prej 10 mijë votash për të marrë mandatin e deputetit për ata kandidatë që janë poshtë listës fituese, duke hapur në këtë mënyrë listat.
Gjykata vendosi shfuqizimin e pikës 3 të nenit 163 të Kodit Zgjedhor, si të papajtueshëm me Kushtetutën. Në argumentet e saj, Gjykata vlerësoi se pika 3 e nenit 163 të Kodit Zgjedhor, në disa zona zgjedhore me numër të vogël zgjedhësish ose me numër të ulët të mandateve, cenon thelbin e së drejtës për të zgjedhur.
Duke analizuar zgjedhjet e 25 prillit, Gjykata çmoi që pavarësisht se në çështjet e sistemit zgjedhor ligjvënësi, si rregull, është i lirë të veprojë brenda hapësirës së tij normuese, duke përcaktuar qartë dhe rast pas rasti qëllimet që kërkon të arrijë, në rastin konkret zbatimi i herësit në praktikë, në masën e përcaktuar nga pika 3 e nenit 163 të Kodit Zgjedhor tregoi se ishte një mekanizëm disproporcional në raport me qëllimin e tij.
