Një ngjarje e jashtëzakonshme që ka mahnitur komunitetin shkencëtar ka ndodhur në Afrikë: tre vëllezër të llojit qen i egër afrikan (i njohur ndryshe si ujku me njolla ose Lycaon pictus) kanë përshkuar më shumë se 4,000 kilometra (2,485 milje) kryq e terthor Zambias.
Ky udhëtim, i ndërmarrë vetëm për të gjetur një partnere dhe për të krijuar familje, përbën distancën më të gjatë të dokumentuar ndonjëherë për çdo gjitar tokësor në kontinentin afrikan.
Pse ndodhi ky udhëtim?
Këta grabitqarë të rrallë jetojnë në tufa me rregulla biologjike shumë strikte: ata nuk mund të çiftëzohen kurrë brenda tufës ku kanë lindur, me qëllim që të shmangin sëmundjet gjenetike.
Prandaj, kur arrijnë moshën dy apo tri vjeçare, të rinjtë duhet të marrin vendimin e madh: largimin. Kjo lëvizje pa kthim njihet nga shkencëtarët si “shpërndarje” (dispersal).
Si ia dolën të mbijetonin në një udhëtim kaq të gjatë?
Nëse do të lëviznin në vijë të drejtë, distanca nga pika e nisjes do të ishte vetëm 415 kilometra. Mirëpo, për shkak se hapësirat e tyre janë sot të shkatërruara nga njeriu, tre qentë, vëllezër me njëri-tjetrin u detyruan të bënin vrap në formë zig-zag për muaj me radhë.
Ata shmangën me inteligjencë qendrat e mëdha urbane, përfshirë kryeqytetin Lusaka dhe zonat e zhvilluara industriale, duke ecur nëpër pyje dhe hapësira natyrore.
Rreziqet fatale dhe shpresa për të ardhmen
Mbijetesa e tyre ishte një milimetër larg tragjedisë. Gjatë të njëjtit studim të publikuar në revistën shkencore Ecology, kërkuesit po gjurmonin me qafore GPS edhe tre motra të së njëjtës specie, që nisën një udhëtim të ngjashëm.
Fatkeqësisht, udhëtimi i tyre u ndërpre në mënyrë tragjike kur dy prej tyre ranë në kurthet ilegale me tela, të vendosura nga gjuetarët pa leje.
Me më pak se 6,000 specie të mbetura në të gjithë botën, ky rekord i tre vëllezërve provon se kafshët e egra mund të kryqëzohen ende mes popullatave të ndara, me kusht që njerëzit të mbrojnë “korridoret natyrore”.